Paylaş

Türkiye, uzay araştırmaları faaliyetlerinde dünyadaki birçok ülkeden geri kalmış olsa da uzay ajansları ve çalışmaları kapsamında belirli yeteneklere göre kategorilere ayrılmış ülkeler arasında bulunuyor. Bu kategoriler; Ay’a İnsan Uçuşu + Uzay İstasyonu + İnsanlı Uzay Uçuşu + Fırlatma Yeteneği + Dünya Dışı Yönetimler + Yapay Uydular olarak belirlenmiştir. Türkiye bu noktada “Yapay Uydular” kategorisinde yer alıyor.

 İlk olarak Soğuk Savaş Dönemi’nde başlayan uzay araştırmaları, günümüzde haberleşme ve internet kullanımının artmasıyla her geçen gün ekonomik, politik ve küresel önemini artırmaya devam ediyor. Günümüzde yapılan uzay araştırmaları sadece bilimsel araştırmalar için değil, haberleşme, görüntü alma, izleme, takip ve konum gibi birçok alanda katkı sağlıyor. Türkiye’de ise ilk olarak faaliyete geçen Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY), uzay alanında altyapı ve bilgi birikimi oluşturma amacıyla 1985’de kuruluyor. Sonrasında ise belirli bir bütçe ayrılması planlanarak uzay bilimleri, uzay araştırmaları ve uzayın kullanım alanlarında araştırmalar ve faaliyetler yapılması üzere 2018 yılında Türkiye Uzay Ajansı kuruluyor.

Türkiye ve Yapay Uydular

Türkiye’nin uzay çalışmalarına yönelik projeleri daha çok uydu alanına yönelik olarak ilerlemeye devam ediyor. Türkiye uzay yetenekleri kapsamında “Yapay Uydular” kategorisinde yer alıyor.  Bu kategori uzayda uydusu bulunan ülkeleri oluşturuyor. Uydular, iletişimi sağlamadan görüntü yollamaya, navigasyon sistemlerinden teleskop amaçlı kullanıma kadar birçok amaçla kullanılıyor. Türkiye ilk uzay faaliyetlerine, haberleşme sahasına 1994 yılında yolladığı Türksat 1B uydusunun fırlatılmasıyla başlamış oldu. Daha sonra fırlatılan uydular ise; 1996 yılında Avrupa ile Orta Asya arasında doğrudan bağlantı amacıyla Türksat 1C, 2001 yılında TV amaçlı olarak Rusya’yı da kapsayan Türksat 2A, 2008 yılında yüksek kullanım kapasiteli haberleşme ve TV amaçlı Türksat 3A, 2014 yılında Çin-İngiltere-Afrika’yı kapsayan TV amaçlı Türksat 4A ve 2015 yılında hızlı internet amacıyla gönderilen Türksat 4B bulunuyor. Türkiye’nin geleceğe yönelik fırlatılması amaçlanan projeleri ise; 2020 yılında 3 kıtada yayın ve veri iletimi yapacak olan Türksat 5A, 2021 yılında yerli imkânlarla üretilmiş kapsamlı yayın için kullanılacak Türksat 5B ve 2022 yılında ilk milli haberleşme uydusu olacak olan Türksat 6A bulunuyor.

Türkiye ve Yer Gözlem Uyduları

Yer Gözlem Uydusu, Dünya yörüngesinden gözlem yapmak için kullanılan, çevresel izleme, meteoroloji, harita hazırlama gibi askeri olmayan kullanımlar için tasarlanmış bir uydu türü. Türkiye’nin 2003 yılında ilk yer gözlem ve uzaktan algılama uydusu olan BİLSAT, haritacılık, afet izleme, çevre izleme ve şehircilik planlaması amaçlarıyla görev yapmıştır. Daha sonra ise 2011 yılında Türkiye’de tasarlanan ilk yer gözlem uydusu RASAT, daha yüksek çözünürlüklü bilgi toplamak amacıyla göreve başlamıştır.

Türkiye ve Keşif Uyduları

Keşif uydusu, yer gözlem uydusu ya da iletişim uydusu gibi geliştirilmiş askeri ve istihbarat donanımı ve uygulamaları içeren yapay bir uydu türüdür. Keşif uydularının görüş alanı, uzaya doğru değil, yeryüzüne doğru yöneliktir. Daha çok bilgi alma, haritalama ve istihbarat gibi birçok alanda keşif amaçlı kullanılmaktadır. Türkiye ilk olarak, 2012 yılında uzay ve uydu sistemlerine yönelik teknolojik gözlem ve araştırmalar amacıyla Göktürk-2 ve 2016 yılında Dünya üzerinden herhangi bir bölgeden askeri istihbarat amaçlı yüksek çözünürlüklü görüntü elde etmek amacıyla Göktürk-1 keşif uydularını fırlatmıştır. Geleceğe yönelik fırlatılması planlanan keşif uyduları arasında ise, 2020 yılında ultra yüksek çözünürlüklü ve geliştirilmiş donanım içeren Göktürk-3 projesi bulunuyor.

Türkiye ve Uzay Çalışmaları

Türkiye son zamanlarda uzay çalışmaları konusunda adım atmaya başlasa da yüksek teknoloji eksikliğinden ve şimdiye kadarki yatırımlarını uzaya yapmamasından dolayı, uzay alanında lider ülkeler arasında yer alması zor görülüyor. Uzay çalışmalarına yeni başlayan Türkiye, son zamanlarda uydu ve uzay çalışmalarında dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla uzaya gönderilecek uyduların bileşenlerini, uydu uzaya gönderilmeden radyasyona karşı dayanıklılığı test etmek için ilk Parçacık Radyasyonu Test Altyapısı’nı kuruyor. Uyduların uzay radyasyonundan etkilenip çalışmaması ya da ömürlerinin kısalmaması amacıyla yürütülecek proje kapsamında, uyduların güneş hücreleri, lityum iyon pilleri ve çok katmanlı yalıtım battaniyelerinin dayanıklılığı Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) standartlarına göre test edilecek. Ayrıca yürütülen proje kapsamında, uydularda kullanılmak üzere Yerli Radyasyon Monitörü’nün geliştirilmesi hedefleniyor. Geliştirilecek bu monitör, uydulardaki radyasyon etkilerinin raporlanmasını sağlayacak.